فهرست بندی پایان نامه یکی از مهم ترین مراحل آماده سازی نسخه نهایی یک پژوهش دانشگاهی است. شاید در نگاه اول، فهرست مطالب تنها چند صفحه ابتدایی پایان نامه به نظر برسد، اما در واقع این بخش نقش مهمی در نظم دهی به ساختار تحقیق و افزایش خوانایی آن دارد. از همین جهت نحوه فهرست بندی پایان نامه باید دقیق و مطابق با اصول تخصصی باشد. چه فهرست بندی را به صورت دستی انجام دهید، چه به صورت خودکار؛ مهم است که در پروسه انجام پایان نامه جزئیات را با دقت انجام دهید که در ادامه مقاله قصد داریم دقیق تر در مورد آن ها صحبت کنیم.
انواع فهرست پایان نامه را بشناسید
اولین قدم برای نحوه فهرست بندی پایان نامه این است که بدانید فهرست پایان نامه فقط شامل فهرست مطلب نیست؛ بلکه شما می بایست برای جداول، تصاویر و نمودارها نیز فهرست مناسب در نظر بگیرید. به طور کلی، بخش های مختلف فهرست پایان نامه عبارتند از:
فهرست مطالب
مهم ترین بخش فهرست پایان نامه، فهرست مطالب است. در این قسمت تمام فصل ها و عنوان های اصلی و فرعی پژوهش به همراه شماره صفحه درج می شوند. معمولا ساختار فهرست مطالب به صورت زیر است:
- چکیده
- فصل اول: کلیات پژوهش
- فصل دوم: مبانی نظری و پیشینه تحقیق
- فصل سوم: روش پژوهش
- فصل چهارم: یافته های پژوهش
- فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری
- منابع
- پیوست ها
فهرست جداول
در صورتی که در پایان نامه داده های آماری یا اطلاعات طبقه بندی وجود داشته باشند، می توان از جدول های مختلف استفاده کرد. در این صورت فهرست جداول نیز باید در پایان نامه درج شوند که معمولا شامل موارد زیر هستند:
- شماره جدول
- عنوان جدول
- شماره صفحه
برای مثال:
جدول ۳-۲: ویژگی های جمعیت شناختی نمونه پژوهش …….. صفحه ۴۵
فهرست شکل ها و نمودارها
تصاویر، مدل های مفهومی، نمودارهای آماری و شکل های استفاده شده در پایان نامه نیز باید در بخش جداگانه ای فهرست شوند. دقت کنید. فهرست شکل و نمودارها باید مشابه جدول باشد.
روش های فهرست بندی پایان نامه
به طور کلی، دو روش اصلی برای فهرست بندی پایان نامه وجود دارند که شامل فهرست بندی دستی و خودکار هستند:
فهرست بندی دستی پایان نامه
در روش دستی، تمام عنوان ها و شماره صفحات توسط نویسنده وارد می شوند. یعنی شما باید پس از بررسی متن پایان نامه، عنوان هر بخش را نوشته و شماره صفحه مربوط به آن را مقابل عنوان قرار دهید. در این روش برای ایجاد ظاهر مرتب فهرست، از نقطه چین بین عنوان و شماره صفحه استفاده می شود. این روش شاید ساده به نظر برسد، اما برای پایان نامه های طولانی زمان زیادی از شما می گیرد.
مثال:
فصل اول: کلیات پژوهش ………… ۱
۱-۱ مقدمه ………… ۳
۱-۲ بیان مسئله ………… ۵
فهرست بندی خودکار پایان نامه
فهرست خودکار یکی از بهترین روش ها برای تنظیم فهرست پایان نامه است. در این روش، ورد عنوان هایی را که با Heading مشخص شده اند شناسایی می کند و بر اساس آن ها فهرست ایجاد می کند. مزیت اصلی این روش این است که اگر بعدا بخشی از متن اضافه یا حذف شود، فهرست تنها با چند کلیک بروزرسانی خواهد شد.
آموزش نحوه فهرست بندی پایان نامه برای مطالب
بخش مهمی از نحوه فهرست بندی پایان نامه، مربوط به مطالب شماست که به صورت اصولی آن ها را هدینگ گذاری کرده اید. برای این کار می توانید مطابق با مراحل زیر پیش بروید:
مرحله اول: تنظیم Heading عنوان ها
اولین قدم برای ساخت فهرست خودکار، مشخص کردن سطح عنوان ها است. در نرم افزار Word از بخش Styles باید برای عنوان ها سطح تعیین شود. معمولا ساختار هدینگ ها در پایان نامه به شرح زیر است:
- Heading 1: برای عنوان فصل ها استفاده می شود.
- Heading 2: برای بخش های اصلی هر فصل استفاده می شود.
- Heading 3: برای زیرعنوان های جزئی تر استفاده می شود.
با انجام این مرحله، Word ساختار پایان نامه را تشخیص می دهد تا بعدا امکان تنظیم فهرست برای پایان نامه وجود داشته باشد.
مرحله دوم: ایجاد فهرست مطالب خودکار
بعد از مشخص کردن هدینگ پایان نامه باید فهرست خودکار را تنظیم کنید. Word به صورت خودکار عنوان ها و شماره صفحات را استخراج کرده و فهرست را ایجاد می کند. برای این کار باید مطابق با مراحل زیر پیش می روید:
- مکان قرارگیری فهرست را انتخاب کنید.
- وارد بخش References شوید.
- گزینه Table of Contents را انتخاب کنید.
- یکی از قالب های خودکار را انتخاب کنید.
مرحله سوم: بروزرسانی فهرست پایان نامه
پس از هر تغییر در پایان نامه، لازم است فهرست نیز بروزرسانی شود. برای مثال هر هدینگی که اضافه کردید باید بروزرسانی جدول را بزنید تا جدول جدید شده و بتوانید از آن دوباره استفاده کنید. برای این کار می توانید مطابق با مراحل زیر پیش بروید:
- روی فهرست کلیک کنید.
- گزینه Update Table را انتخاب کنید.
- با انتخاب این گزینه دو حالت وجود دارد. حالت اول Update page numbers only است که در این حالت فقط شماره صفحات اصلاح می شوند.
- حالت دوم Update entire table است که در این حالت تمامی عنوان ها و شماره صفحات دوباره بررسی و اصلاح می شوند.
نحوه ایجاد فهرست جداول و اشکال در پایان نامه
در بسیاری از پایان نامه های دانشگاهی، به خصوص پژوهش هایی که شامل تحلیل های آماری، مدل های مفهومی، نمودارها، تصاویر و داده های مختلف هستند، تعداد زیادی جدول و شکل استفاده می شود. این موارد نیز باید در قالب فهرست در پایان نامه درج شوند. نرم افزار Word برای ایجاد این فهرست ها قابلیتی به نام Caption دارد که با استفاده از آن می توان عنوان گذاری و شماره گذاری جدول ها و تصاویر را به صورت استاندارد و خودکار انجام داد:
مرحله اول: ایجاد عنوان برای جدول ها و تصاویر (Caption)
اولین قدم برای ساخت فهرست جداول و اشکال، اختصاص دادن یک عنوان استاندارد به هر جدول یا تصویر است. Word تنها مواردی را در فهرست قرار می دهد که دارای Caption باشند؛ بنابراین نوشتن دستی عنوان جدول یا شکل کافی نیست. برای ایجاد Caption مراحل زیر را انجام دهید:
- ابتدا روی جدول، تصویر یا نمودار مورد نظر کلیک کنید.
- از نوار بالای Word وارد بخش References شوید.
- گزینه Insert Caption را انتخاب کنید.
- در پنجره باز شده، نوع مورد نظر را مشخص کنید.
مرحله دوم؛ انتخاب نوع عنوان
برای فهرست بندی جداول و شکل باید دقت کنید که هر کپشن متناسب با نوع خاصی از جدول یا تصویر است. از همین جهت باید نوع کپشن را به صورت زیر انتخاب کنید:
- Table برای جدول ها
- Figure برای تصاویر و نمودارها
مرحله سوم؛ انتخاب عنوان
پس از انتخاب نوع، عنوان مد نظرتان برای جدول، تصاویر یا نمودارها را انتخاب کنید.
برای مثال:
- Table 2-1: ویژگی های جمعیت شناختی شرکت کنندگان
- Figure 3-2: مدل مفهومی پژوهش
سپس گزینه OK را انتخاب کنید تا عنوان به صورت خودکار زیر یا بالای جدول و تصویر قرار گیرد.
مرحله چهارم: تنظیم شماره گذاری جدول ها
یکی از مزایای استفاده از کپشن این است که شماره گذاری جدول ها و تصاویر را به صورت خودکار انجام می دهد. پس از انتخاب کپشن ها جهت ایجاد فهرست جدول می توانید مطابق با مراحل زیر پیش بروید:
- مکان قرارگیری فهرست جداول را انتخاب کنید.
- وارد بخش Referencesدر نرم افزار ورد شوید.
- گزینه Insert Table of Figures را انتخاب کنید.
- در پنجره باز شده، از قسمت Caption Label گزینه Table را انتخاب کنید.
- روی گزینه OK کلیک کنید.
نرم افزار ورد به صورت خودکار تمام جدول های موجود در پایان نامه را شناسایی کرده و فهرست جدول را ایجاد می کند.
مرحله پنجم: ایجاد فهرست اشکال و نمودارها
فرآیند ایجاد فهرست اشکال نیز مشابه فهرست جداول است. برای این کار نیز باید مطابق با مراحل زیر پیش بروید:
- وارد بخش References شوید.
- گزینه Insert Table of Figures را انتخاب کنید.
- در قسمت Caption Label گزینه Figure را انتخاب کنید.
- گزینه OK را بزنید.
پس از انجام این مراحل، تمام تصاویر، نمودارها و شکل هایی که دارای Caption هستند، در فهرست قرار می گیرند.
مرحله ششم؛ بروزرسانی فهرست جداول و اشکال
در صورتی که در حال تکمیل جداول و اشکال پایان نامه خودتان هستید، باید همچنان آن ها را با کپشن مشخص کنید. پس از انجام این کار می توانید مطابق با مراحل زیر پیش رفته و بروزسانی را انجام دهید:
- روی فهرست جداول یا اشکال کلیک کنید.
- گزینه Update Field را انتخاب کنید.
- یکی از گزینه های Update page numbers only فقط برای اصلاح شماره صفحات و یا Update entire table را برای بروزرسانی کامل عنوان ها و شماره صفحات انتخاب کنید.
اگر میخواهید بدانید “در مقدمه پایان نامه چه بنویسیم؟ | نکات کاربردی و حرفهای“، به مقالهای که در این زمینه نگارش کردهایم، مراجعه کنید.
اشتباهات رایج در فهرست بندی پایان نامه
بسیاری از دانشجویان با وجود اینکه نحوه فهرست بندی پایان نامه را می دانند، اما یک سری اشتباهات رایج در حین انجام این کار رخ می دهد که باید به آن ها توجه داشت:
- فهرست پایان نامه را به صورت دستی ایجاد می کنند که این فرآیند بسیار زمان بر است.
- عنوان ها را بدون بروزسانی فهرست تغییر می دهند و توجهی به آن ندارند.
- فهرست جداول و شکل ها را فراموش می کنند و به درستی انجام نمی دهند.
- شماره فصل ها را با فهرست هماهنگ نمی کنند.
- به صورت اشتباه هدینگ گذاری پایان نامه را انجام می دهند.
اگر “نحوه شماره گذاری منابع در پایان نامه + معرفی روش ها و نکات” را نمیدانید، کلیک کنید.
جمع بندی
نحوه فهرست بندی پایان نامه یکی از مراحل مهم آماده سازی نسخه نهایی پژوهش است که تاثیر زیادی بر نظم و کیفیت ظاهری کار دارد. یک فهرست دقیق باعث می شود خواننده بتواند به راحتی بخش های مختلف تحقیق را پیدا کند و ساختار پژوهش را بهتر درک کند. با وجود اینکه امکان تنظیم فهرست به صورت دستی وجود دارد، اما استفاده از قابلیت فهرست خودکار ورد روش دقیق تر و سریع تری محسوب می شود. با یادگیری نحوه استفاده از هدینگ و کپشن گذاری، می توانید به صورت خودکار فهرست پایان نامه را برای مطالب، تصاویر و نمودارها درج کنید. خبر خوب این است که شما میتوانید “فرمت بندی پایان نامه” خود را به کارشناسان ما بسپارید.
